Παρουσίαση/Προβολή

(THEOL491) -  Ιωάννης Παναγιωτόπουλος

Περιγραφή Μαθήματος

Μέρος Α΄: Εισαγωγή και Υπόβαθρο

1. Πηγές και Βοηθήματα της Εικονομαχικής Περιόδου:
   • Πηγές:Πρακτικά Οικουμενικών Συνόδων (κυρίως Ζ΄ Νικαίας 787 και αποσπάσματα της Ιέρειας 754 ), Χρονογραφίες (Θεοφάνους Ομολογητού , Πατριάρχου Νικηφόρου ), Αγιολογικά κείμενα (Βίοι Στεφάνου Νέου, Ιωαννικίου ), και Επιστολογραφία (Θεοδώρου Στουδίτου, Παπών Γρηγορίου Β΄ και Γ΄ ).
   • Βοηθήματα:Σύγχρονη βιβλιογραφία για την υλική κουλτούρα (Brubaker & Haldon ), τη δυτική αντίδραση (Noble ), την εκκλησιαστική ιστορία (Φειδάς ) και τη γραμματολογία της περιόδου (Χρήστου ).
2. Η Θεολογία της Εικόνας προ της Ερίδος:Η παράδοση της Εκκλησίας από τον 4ο έως τον 7ο αιώνα. Η ανθρωπολογική και χριστολογική θεμελίωση της απεικόνισης και οι πρώτες επιφυλάξεις (Επιφάνιος Σαλαμίνος).
3. Ιστορικό και Πολιτικό Πλαίσιο (680-726):Η επίδραση των αραβικών κατακτήσεων, η άνοδος της λαϊκής ευσέβειας και οι μετασχηματισμοί στη βυζαντινή κοινωνία πριν την επίσημη έναρξη της εικονομαχίας.
4. Η Κανονιστική Προετοιμασία:Οι αποφάσεις της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου (692) και ο Κανόνας 82 για την ανθρωπόμορφη απεικόνιση του Χριστού ως θεολογική απάντηση στον συμβολισμό.

Μέρος Β΄: Οι Πρωταγωνιστές και οι Φάσεις της Έριδας

5. Λέων Γ΄ Ίσαυρος και η Έναρξη της Έριδας (726-741):Το διάταγμα κατά των εικόνων, η αντίσταση του Πατριάρχη Γερμανού Α΄ και η πρώτη αντίδραση της Ρώμης.
6. Η Συστηματική Εικονομαχία του Κωνσταντίνου Ε΄:Η Σύνοδος της Ιέρειας (754), η θεολογική θεμελίωση της εικονομαχίας (Χριστολογικό πρόβλημα) και η δίωξη του μοναχισμού.
7. Ιωάννης Δαμασκηνός: Η Υπεράσπιση της Εικόνας:Ανάλυση των «Λόγων κατά των διαβαλλόντων τας αγίας εικόνας». Η διάκριση μεταξύ λατρείας και τιμητικής προσκύνησης.
8. Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (787):Η δράση της Ειρήνης της Αθηναίας και του Πατριάρχη Ταρασίου. Η αποκατάσταση των εικόνων και η θεολογική σύνθεση της Νικαίας.
9. Η β´ περίοδος των Εικονομαχικών Ερίδων (815-843):Λέων Ε΄ ο Αρμένιος, Θεόφιλος και η δράση των εικονοφίλων πρωταγωνιστών: Πατριάρχης Νικηφόρος και Θεόδωρος Στουδίτης.

Μέρος Γ΄: Διεθνείς Αντανακλάσεις και Συνέπειες

10. Η Εικονομαχία στη Δύση και οι Καρολίδες:Η διαφοροποίηση της Φραγκικής Εκκλησίας, τα Libri Carolini και η Σύνοδος της Φρανκφούρτης (794). Η δυτική αντίληψη για τις εικόνες ως διακοσμητικά και υπομνηστικά μέσα.
11. Η Οριστική Αναστήλωση και το Συνοδικό της Ορθοδοξίας (843):Ο ρόλος της Θεοδώρας, η λήξη της έριδας και η καθιέρωση της εορτής της Ορθοδοξίας ως στοιχείο βυζαντινής ταυτότητας.
12. Επιπτώσεις στην Τέχνη και τον Υλικό Πολιτισμό:Η μετάβαση από τον εικονομαχικό σταυρό στη νέα εικονογραφική διάταξη των ναών. Η επίδραση στα εικονογραφημένα χειρόγραφα και τη μικροτεχνία.
13. Εκκλησιολογικές και Πολιτικές Συνέπειες:Η αναδιάρθρωση των σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας, η ενίσχυση του κύρους του Πατριαρχείου και η παγίωση της Πατερικής Παράδοσης ως βάσης της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας.

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026